Canlıya çıkabilen bir yapay zekâ pilotu nasıl kurgulanır?
İyi bir pilot bir demoyla değil, bir kararla biter. Model seçilmeden önce vermeniz gereken altı karar ve pilotu canlıya taşıyan yol.
· 5 dk okuma
Bir yapay zekâ pilotunun tek bir görevi vardır: belirli bir kullanım senaryosunun canlıya alınmaya değip değmediğini göstermek. Bu görevi gözden kaçırmak kolaydır. Toplantı odasında etkileyici bir şey yapabilen bir pilotla, bütçe sahibine “devam edelim mi?” sorusunun cevabını kanıtıyla veren bir pilot aynı şey değildir.
Bu farkın büyük kısmı daha tek satır kod yazılmadan, kapsam aşamasında belirlenir. Aşağıda en baştan vermenizi önerdiğimiz altı karar var. Hiçbiri teknik değil, ama her biri teknik çalışmanın neyi kanıtlayabileceğini belirliyor.
1. Bir platform değil, tek bir süreç seçin
Pilot ne kadar dar olursa cevap o kadar net olur. “Tüm şirket için bir asistan” yerine başı ve sonu belli tek bir süreç seçin. İyi bir aday genellikle şu özellikleri taşır:
- İyileştirmeye değecek sıklıkta tekrarlanır: üç ayda bir değil, her gün ya da her hafta.
- İyi bir sonucun neye benzediğini söyleyebilecek ve çıktıyı gerçekten kullanacak tek bir sahibi vardır.
- Girdileri büyük ölçüde zaten dijitaldir: e-postalar, talepler, formlar, dokümanlar ya da bir sistemdeki kayıtlar.
- Bir hata, en azından pilot süresince, müşteriye ulaşmadan yakalanıp düzeltilebilir.
Birden fazla departmanı kesen, kuralları üzerinde hâlâ uzlaşılmamış ya da birkaç haftada yeterince gerçek vaka toplayamayacağınız kadar seyrek yaşanan süreçlere karşı dikkatli olun.
2. Başarı ölçütlerini geliştirmeden önce yazın
Başarı, sonuçlar geldikten sonra tanımlanırsa sonuçlara göre tanımlanır. Önce ölçütlerde anlaşın ve süreç sahibinin onayını alın. Çoğu pilot için üç değer yeterlidir:
- Başlangıç değeri: sürecin bugünkü performansı, tahminle değil gerçek vakalar üzerinden ölçülmüş hâliyle. Örneğin vaka başına harcanan süre ya da yeniden ele alınması gereken vakaların oranı.
- Hedef: çözümü canlıda geliştirmenin ve işletmenin maliyetini haklı çıkaracak sonuç.
- Kalite alt sınırı: ne kadar zaman kazandırırsa kazandırsın, altındaki çıktının kullanılamayacağı seviye. Yanlış iade tutarı içeren bir yanıt taslağı zaman kazandırmaz.
Bugün kimse başlangıç değerini ölçemiyorsa, pilotun ilk işi onu ölçmek olur. Yine de buna değer: başlangıç değeri olmadan her sonuç bir görüşten ibarettir.
3. Veri erişimini ilk hafta çözün
Uydurma ya da özenle seçilmiş verilerle yürütülen bir pilot, canlı ortam hakkında pek bir şey söylemez. Gerçek veri erişim ister, erişim de zaman alan onaylar. Şu soruları geliştirme ekibi beklemeye başladığında değil, başlangıç toplantısından önce sorun:
- Girdiler hangi sistemlerde duruyor ve bu sistemlere okuma erişimini kim verebilir?
- Gerçek veriyle olduğu gibi çalışabilir miyiz, yoksa önce maskelenmesi, örneklenmesi ya da azaltılması mı gerekiyor?
- Veri nerede işlenebilir: hangi bölgede, hangi bulut hesabında, hangi model sağlayıcısında?
- Güvenlik ve gizlilik onayını kim veriyor ve bunun için bizden ne bekliyor?
4. İnsanı ilk günden sürecin içine koyun
Pilot süresince sistemin ürettiği her çıktı, bir etkisi olmadan önce bir kişi tarafından gözden geçirilmeli: e-posta gönderilmeden, kayıt güncellenmeden ya da vaka kapanmadan önce. Kimin kontrol edeceğini, bir çıktıyı nasıl onaylayacağını, düzenleyeceğini ya da reddedeceğini ve bu düzeltmelerin nasıl kayda geçeceğini erkenden belirleyin.
Bu düzeltmeler çok değerlidir. Sistemin nerede yanıldığını gösterir ve sonraki her değişikliği ölçtüğünüz test vakalarına dönüşür. Ayrıca hangi adımların ileride kontrolsüz çalışabileceğine, hangilerinde kararın bir insanda kalması gerektiğine dürüstçe karar vermenizi sağlar.
5. “Bitti”nin ne demek olduğunda anlaşın
“Demo çalışıyor” bir bitiş tanımı değildir. Bir pilot için “bitti”, aşağıdakilerin hepsinin gerçekleştiği anlamına gelmeli:
- Seçilmiş örnekler üzerinde değil, gerçek süreçten gelen gerçek girdiler üzerinde çalıştı.
- İşi yapan kişiler onu normal iş günlerinin bir parçası olarak kullandı.
- Sonuçlar, başta kararlaştırılan yöntemle başlangıç değerine göre ölçüldü.
- Bilinen hata durumları, canlıda nasıl ele alınacaklarına dair bir fikirle birlikte yazıya döküldü.
- Canlıya geçişin neler gerektireceğine dair kaba bir tahmin var: entegrasyon işi, işletme maliyeti, izleme ve destek.
6. Dört ila altı hafta sonra devam ya da dur kararı verin
Pilota sabit bir bitiş tarihi koyun. Dört ila altı hafta, iyi seçilmiş tek bir sürecin gerçek veride işe yarayıp yaramadığını göstermesine genellikle yeter. Üstelik bu süre, cevaplanan sorunun hâlâ baştaki soru olmasını sağlayacak kadar kısadır. Sonunda üç meşru sonuç vardır:
- Devam: hedefler tuttu. Entegrasyon, güvenlik incelemesi ve izleme dahil canlıya geçişi planlayın.
- Düzelt: sonuç umut verici ama belirli bir eksik var. Yalnızca o eksiğe odaklanan, yeni bir bitiş tarihi olan kısa bir tur daha yapın.
- Dur: hedefe ulaşılamıyor ya da kazanç beklenenden küçük. Altı hafta sonunda durmak iyi ve ucuz bir sonuçtur.
Kararı kimin vereceğini ve hangi kanıtlara bakacağını önceden belirleyin. Böylece karar, şimdiye kadar ne kadar emek harcandığına değil, iş gerekçesine dayanır.
Kapsamı tek sayfaya sığdırın
İşe yarar bir test, kapsamın tamamının tek sayfaya sığıp sığmadığıdır: süreç ve sahibi, başlangıç değeri ve hedefler, veri kaynakları ve erişimi kimin vereceği, kontrol adımı, “bitti” tanımı, devam ya da dur kararının tarihi ve sahibi. Bu satırlardan biri hâlâ boşsa ilk iş onu doldurmaktır. Bu, eksiği beşinci haftada fark etmekten çok daha ucuzdur.
Şirket içi bilgi asistanı kurmadan önce: pratik bir kontrol listesi
Kendi dokümanlarınızdan yanıt veren bir asistan, o dokümanlar kadar iyi ve erişim kuralları kadar güvenlidir. İlk satır koddan önce kontrol etmeniz gerekenler.
İş ekipleri için AB Yapay Zekâ Yasası: Yapay zekâyı kullanıma aldığınızda ne değişir?
Risk temelli kurallara, insanlara bir yapay zekâyla muhatap olduklarını söyleme yükümlülüğüne ve bunların GDPR ve KVKK ile ilişkisine sade bir bakış. Genel bilgilendirmedir, hukuki tavsiye değildir.
Okumak iyidir. Yapmak daha iyi.
Siz sorunu getirin, biz planı getirelim.
Ya da bize yazın: hello@nbmcore.com